|
Świadkowie
Przedstawiamy osoby, które zechciały podzielić się z nami swoimi wspomnieniami. Z ich relacji wybraliśmy po kilka wyrazistych opowieści. Są trzy sposoby dotarcia do interesujących Państwa materiałów: wyszukiwanie poprzez indeks nazwisk, tematów i projektów. Relację każdej z prezentowanych tu osób staraliśmy się uzupełnić o zdjęcia oraz notę biograficzną. Mamy nadzieję, że zachęci to Państwa do odwiedzenia Czytelni Multimedialnej Domu Spotkań z Historią, w której można wysłuchać całych, często wielogodzinnych relacji dźwiękowych. Informację o całości zbiorów AHM znajdą Państwo w zakładce PRZESZUKAJ ZBIORY. |
|
Izaak Wacław Kornblum
![]() Gdy Izaak Wacław Kornblum miał cztery lata stracił matkę (zmarła na gruźlicę). Ojciec ożenił się ponownie z Leą z domu Milebant. Dwa lata później na świat przyszedł Ber (Władek), przyrodni brat Izaaka Wacława Kornbluma. W rodzinie mówiono po polsku i w jidysz. Dom rodzinny Izaaka Wacława Kornbluma był zamożny, mieścił się na ulicy Śliskiej 42 (późniejsze Małe Getto). Nie kultywowano w nim obrzędów religijnych, rodzice należeli do Bundu. Przybrana mama w czasach panieńskich pracowała jako freblanka (przedszkolanka) u Janusza Korczaka, a przed wybuchem wojny prowadziła mały sklepik gorseciarski przy ulicy Rymarskiej 12. Ojciec był literatem jidyszystą, pisał artykuły i książki w jidysz, głównie do Fołksztyme. Głównym źródłem utrzymania rodziny były należące do niego pracownia i sklep wyrobów galanterii skórzanej przy ulicy Pańskiej 17. Izaak Wacław Kornblum chodził do przedszkola bundowskiego przy ulicy Krochmalnej 36, później do szkoły podstawowej pod tym samym adresem. Po skończeniu szkoły podstawowej uczył się w Gimnazjum "La-Or" (hebr. "Ku Światłu"), a po wybuchu wojny i utworzeniu getta przez kilka miesięcy uczęszczał na tajne komplety. W zniszczonej we wrześniu 1939 Warszawie rodzina zamieszkała przy ulicy Niskiej 35, obok piekarni powinowatego, Lwa Gefena. Pierwszą akcję likwidacyjną w getcie (blokadę kamienicy i wysiedlenie jej mieszkańców) rodzina przetrwała opłacając się policji żydowskiej. Potem wszyscy pracowali w szopie Oszmana przy Ogrodowej. Latem 1942 cała rodzina została zawieziona na Umschlagplatz, skąd wykupił ją wuj Lew Gefen. Wszyscy zamieszkali w opuszczonym mieszkaniu przy ulicy Muranowskiej. 22 sierpnia 1942 Izaak Wacław Kornblum razem z mamą został złapany w drodze do pracy. Matka została skierowana na Umschlagplatz i wywieziona z getta, Izaak Wacław Kornblum zdołał uciec. Ojciec z synami wrócił na Niską 35, wszyscy chowali się w kryjówce obok piekarni wuja. Na początku grudnia 1942 ojciec wyprowadził z getta młodszego syna, znalazł mu miejsce na Pradze, na ulicy Kolejarskiej, u Kazimierza Duriasza. Wkrótce także Izaak Wacław Kornblum opuścił getto - dzień później wrócił jednak po dziewczynę, Esterę. Obydwoje udali się na Białostocczyznę. Tam musieli się rozstać, Estera zamieszkała u umówionych wcześniej gospodarzy, Izaak Wacław Kornblum znalazł pracę pastucha i mieszkanie u gospodarza Stanisława Śliwowskiego. Po jakimś czasie gospodarz rozpoznał żydowskie pochodzenie Izaaka Wacława Kornbluma. Początkowo pozwolił mu nadal pracować i mieszkać, po jakimś czasie stwierdził, że boi się sąsiadów i ułatwił mu kontakt z grupą Żydów ukrywających się w lesie. W zimie Izaak Wacław Kornblum mieszkał w lesie, w ziemiance. Od wiosny, przez trzy miesiące ukrywał się w zbożu (wraz z rodziną Kapłańskich). Został znaleziony i aresztowany przez żołnierza Wehrmachtu, jako jeniec niemiecki pomagał w kuchni. Odzyskał wolność po odejściu wojsk niemieckich z tego terenu. Po wejściu wojsk sowieckich dotarł do Białegostoku, później do Warszawy. Bezpośrednio po zakończeniu wojny z powodu zaawansowanej gruźlicy Izaak Wacław Kornblum trafił do sanatorium w Otwocku, gdzie spędził ponad trzy lata. Rozpoczął tam pracę w żydowskiej spółdzielni, zapisał się do ZMP. Po opuszczeniu sanatorium zamieszkał z żoną w Śródborowie, pracował w Centrali Handlowej Przemysłu Lekkiego, zapisał się do PZPR. W marcu 1957 z powodu narastającej propagandy antysemickiej wyjechał wraz z żoną do Izraela, gdzie pozostał do 1989 roku. Pracował w Ministerstwie Pracy w Tel Awiwie i w Jerozolimie, później w Instytucie Nadzoru Pomocy Szkolnych jako dyrektor finansowy oraz w Ministerstwie Skarbu Izraelskiego. Dorabiał jako księgowy w różnych firmach, m.in. w Instytucie Polskim. Po przeszło trzydziestu latach ponownie przyjechał do Polski, jako pracownik firmy Mostostal Panel. W 1998 roku przeszedł na emeryturę. |
|
Projekt: Zapomniani świadkowie XX wieku
Wywiad przeprowadził/a: Magdalena Stopa Sygnatura nagrania: AHM_2296 Miejsce nagrania: Warszawa Data nagrania: 23.01/4.03/14.03/24.03/30.03/6.04/13.04/21.04.2011 Czas nagrania: 09:07 Język nagrania: polski Opis nagrania: Życie codzienne w rodzinie żydowskiej w Warszawie przed II wojną światową, wrzesień 1939 w Warszawie, okupacja niemiecka w Warszawie, warunki życia w warszawskim getcie, ucieczka z getta, ukrywanie się u Stanisława Śliwowskiego na Białostocczyźnie, zima spędzona w ziemiance, realia powojenne, pobyt w sanatorium przeciwgruźliczym w Otwocku, propaganda antysemicka, emigracja do Izraela w 1957 roku, życie codzienne w Izraelu, powrót do Polski w 1989 roku. |